Misschien heeft je arts het woord insulineresistentie weleens genoemd. Of je kwam het tegen toen je zocht naar uitleg over diabetes, Metformine of afvallen. Het klinkt ingewikkeld, maar het is goed uit te leggen. In deze blog vertel ik wat het is, hoe Metformine en GLP-1 medicatie erin passen en wat ik er zelf van merkte.
Wat is insulineresistentie eigenlijk?
Insuline is een hormoon dat je alvleesklier maakt. Het zorgt ervoor dat suiker uit je bloed in je cellen terechtkomt, waar je lichaam er energie van maakt.
Bij insulineresistentie reageren die cellen minder goed op insuline. Je alvleesklier gaat dan harder werken om toch genoeg suiker de cellen in te krijgen. Lukt dat op den duur niet meer, dan blijft er suiker in je bloed en stijgt je bloedsuiker. Zo kan diabetes type 2 ontstaan.
Insulineresistentie en diabetes zijn dus niet hetzelfde, maar ze liggen wel dicht bij elkaar. Insulineresistentie begint meestal jaren voordat je bloedsuiker te hoog wordt. Je alvleesklier maakt in die tijd extra insuline om het op te vangen, waardoor je bloedsuiker lang normaal kan blijven. Je merkt er dan vaak niets van.
Lukt het je alvleesklier op den duur niet meer om dat vol te houden, dan stijgt je bloedsuiker eerst een beetje. Dat heet prediabetes. Stijgt hij verder door, dan krijg je de diagnose diabetes type 2. Die diagnose stelt je arts niet op de insulineresistentie zelf, maar op bloedwaarden zoals je nuchtere bloedsuiker en je HbA1c.
Niet iedereen met insulineresistentie krijgt diabetes. Maar heb je diabetes type 2, dan spelen er twee dingen tegelijk: je cellen reageren minder goed op insuline én je alvleesklier maakt te weinig insuline.
Overgewicht, vooral rond je buik, weinig beweging en erfelijkheid spelen een rol bij het ontstaan. Bij iedereen ligt het weer anders.
Prediabetes: het stadium ertussen
Prediabetes is het voorstadium van diabetes type 2. Je bloedsuiker is dan hoger dan normaal, maar nog niet hoog genoeg voor de diagnose diabetes. Volgens het Diabetes Fonds hebben minstens 1,4 miljoen Nederlanders prediabetes, vaak zonder dat ze het weten, omdat de klachten vaag zijn. Dit stadium is ook een kans: hoe eerder je gezonder gaat eten en meer gaat bewegen, hoe groter de kans dat je diabetes kunt voorkomen.
Wat doet je alvleesklier bij diabetes type 2?
Je alvleesklier heeft twee taken. Ze maakt enzymen die je eten verteren, en ze maakt hormonen zoals insuline die je bloedsuiker regelen. Insuline komt uit de bètacellen, kleine groepjes cellen in de alvleesklier die eilandjes heten. Bij diabetes type 2 gaat het om die bètacellen.
Een alvleesklier die minder goed werkt, maakt bij diabetes type 2 nog wel insuline, maar niet genoeg. Eerst werken de bètacellen harder om de insulineresistentie op te vangen. Na verloop van tijd raken ze uitgeput. Ze doen het dan minder goed of vallen uit, en daardoor blijft er suiker in je bloed.
Hoeveel er dan nog werkt, verschilt per persoon. In onderzoek wordt vaak genoemd dat bij de diagnose al ongeveer de helft van de bètacelfunctie kan zijn verdwenen. Dat is een schatting en geen vaste regel, dus je kunt je eigen situatie er niet aan aflezen. Alleen je arts kan daar iets over zeggen.
Onderzoek laat ook zien dat een alvleesklier bij diabetes type 2 gemiddeld 20 tot 30 procent kleiner is dan normaal en een onregelmatigere vorm heeft. Bij mensen die via een streng afvalprogramma in remissie raakten, werd de alvleesklier weer normaal van grootte en vorm.
Kan een zwakkere alvleesklier herstellen?
Soms wel, maar het is geen garantie. In het Britse DiRECT onderzoek bereikte bijna de helft van de deelnemers na een jaar remissie van diabetes type 2 door flink af te vallen met een streng caloriearm programma. Na twee jaar was ruim een derde nog steeds in remissie. Remissie betekent dat je bloedsuiker zonder diabetes-medicijnen onder de grens voor diabetes blijft.
Remissie is geen genezing. De diabetes kan terugkomen, vooral als je gewicht weer stijgt. Het lukt vaker als je de diabetes nog niet lang hebt, maar niet bij iedereen. Een alvleesklier die minder goed werkt, kan dus verbeteren, maar je kunt er niet op rekenen dat het gebeurt.
Afvallen en insulineresistentie
Afvallen, vooral rond je buik, kan je insulineresistentie verbeteren. Meer bewegen en anders eten helpen daar ook bij. Dat wil niet zeggen dat het makkelijk is, en het werkt ook niet bij iedereen hetzelfde.
Toen er bij mij diabetes type 2 werd gediagnosticeerd, wilde ik per se zelf gaan afvallen door koolhydraatarm (KHA) te gaan eten, zonder direct aan de Metformine te moeten. Ik viel toen iets van 20 kg af. In de jaren erna kwamen de kilo's er langzaam bij. Op een gegeven moment gingen mijn suikers weer omhoog en ook mijn HbA1c (de gemiddelde bloedsuiker over ongeveer drie maanden) was hoog. Ik was zelf al bezig met weer strenger KHA eten, maar het werkte niet goed meer. Ik viel maar 6 kilo af.
Metformine en GLP-1 medicatie: wat doen ze?
Metformine is bij diabetes type 2 meestal het eerste medicijn dat een huisarts voorschrijft. Het zorgt er onder andere voor dat je lever minder suiker aanmaakt en dat je cellen gevoeliger worden voor insuline. Veelvoorkomende bijwerkingen zijn diarree, misselijkheid en buikpijn.
GLP-1 medicatie lijkt op een hormoon dat je darmen van nature aanmaken na het eten. Het zorgt ervoor dat je alvleesklier meer insuline afgeeft als je bloedsuiker hoog is, het vertraagt hoe snel je maag leegloopt en je krijgt minder trek. Daardoor kun je ook afvallen.
Wat doet GLP-1 medicatie met je alvleesklier zelf? In een klein onderzoek van twaalf weken bij 75 mensen met diabetes type 2 verbeterde semaglutide, de werkzame stof van Ozempic, de insulineafgifte van de bèta-cellen. Dat onderzoek werd betaald door de fabrikant en zegt niets over wat het op de lange termijn doet. Wat het voor jouw alvleesklier betekent, bespreek je met je arts.
GLP-1 medicatie is geen insuline en vervangt insuline niet. Wil je een medicijn verlagen of stoppen? Dat doe je nooit zelf, maar altijd samen met je arts.
Dit is algemene uitleg. Wat het voor jouw insulineresistentie precies doet, kan alleen je arts zeggen.
Wat ik zelf merkte
Ik moest aan de Metformine om de suiker weer wat lager te krijgen. Helaas werkte dit middel niet en kreeg ik Gliclazide. Dit werkte ook niet. De arts dacht dat ik misschien LADA (een vorm van diabetes type 1) had. Testen wezen uit dat dit niet zo was. Ik had wel insulineresistentie en mijn alvleesklier werkte nog voor 70 procent. Toen hebben de arts en ik besloten om GLP-1 medicatie (Ozempic) te gaan proberen. Ik merkte na korte tijd verbetering in de suikerwaardes en ik begon langzaam af te vallen. Op een gegeven moment, toen de dosering verhoogd werd, viel ik echt heel snel af omdat ik amper honger had en heel erg misselijk was.
Waar ik nu sta
Ik ben nu op een normaal gezond gewicht, maar helaas merk ik dat de diabetes niet weg is. Ik had gehoopt dat ik weer wat meer voedingsmiddelen zou kunnen toevoegen nu mijn insulineresistentie toch verbeterd zou moeten zijn, maar helaas is dit nog niet het geval.
Dat is niet vreemd. Ook als je afvalt, gaat diabetes type 2 niet bij iedereen weg, en hoe lang je het al hebt speelt mee. Je arts kan je vertellen wat dit voor jou betekent.
Wanneer ga je naar je huisarts?
Bespreek het met je huisarts of diabetesverpleegkundige als:
- je twijfelt of je medicijnen goed werken;
- bijwerkingen blijven of erger worden;
- je iets wilt veranderen aan je medicijnen of de dosering;
- je insuline gebruikt en met GLP-1 medicatie wilt starten of stoppen;
- je veel dorst hebt of veel moet plassen.
Dit is geen medisch advies. Ik ben coach, geen arts. Voor alles over medicatie, bloedsuikerwaarden of een diagnose ga je naar je huisarts, diabetesverpleegkundige of apotheek.
Meer over afvallen met GLP-1 als je diabetes hebt lees je op mijn pagina Diabetes & GLP-1. Lees ook mijn blogs Afvallen met GLP-1 als je diabetes hebt: wat er anders is en Genoeg eiwit eten met diabetes en GLP-1, als je bijna geen trek hebt.
Wil je meer praktische hulp bij GLP-1 medicatie?
Heb je moeite met de eerste weken of met wat daarna komt? Ik heb een gratis gidsje geschreven: Grip op je eerste week met GLP-1 medicatie. Praktisch en rustig uitgelegd, vanuit mijn eigen ervaring.
Heb je vragen over insulineresistentie of Metformine in combinatie met GLP-1 medicatie? Plan een gratis vragenkwartiertje, een belletje van 15 minuten waarin je niets hoeft voor te bereiden. Of stuur mij gewoon een appje.
Reactie plaatsen
Reacties