Afvallen met GLP-1 als je diabetes hebt: wat er anders is

Toen ik met GLP-1 medicatie begon, was dat niet per se om af te vallen. Ik heb/had diabetes type 2 en de andere medicatie hielp niet genoeg. Dat ik er 32 kilo mee zou verliezen wist ik toen nog niet, al hoopte ik wel dat het ook mijn gewicht zou laten zakken.

Wat me opviel: alles wat je online leest over GLP-1 gaat over afvallen. Op de grootste Nederlandse forums gaat het over kilo's, doseringen en kleding die te ruim wordt. Prachtig allemaal, maar als je diabetes hebt, speelt er meer. En daar schrijft bijna niemand over.

Daarom doe ik dit nu.

Je bloedsuikers veranderen mee, en soms sneller dan je denkt

GLP-1 medicatie is ooit ontwikkeld voor diabetes. Het helpt je lichaam insuline aan te maken op het moment dat je het nodig hebt. Dat je er minder honger van krijgt, is eigenlijk een bijkomstigheid waar pas later aandacht voor kwam, toen diabetespatiënten merkten dat ze ook afvielen.

Dat betekent wel iets. Als je naast GLP-1 ook andere medicatie gebruikt, kunnen je waardes lager uitkomen dan je gewend bent. De Diabetesvereniging schrijft dat hypo's zeer vaak voorkomen bij een combinatie met een sulfonylureumderivaat. Ook bij insuline is de kans groter.

En uit eigen ervaring kan ik je nog iets vertellen. Ik heb ook lage waardes gehad terwijl ik alleen GLP-1 medicatie gebruik. Ik draag vanaf het begin een sensor, omdat ik alles in de gaten wil houden. Toen ik al geruime tijd op mijn streefgewicht stond, zag ik dat ik vaker laag zat. Ik heb dat steeds gecontroleerd met een vingerprik. Soms zat de sensor ernaast, maar vaak ook niet. Het gebeurde vooral als ik wat meer koolhydraten had gegeten: mijn waarde schoot dan niet echt omhoog, maar nam daarna wel een duik naar beneden.

Je leest vaak dat dit niet kan als je alleen GLP-1 medicatie gebruikt. Ik heb het toch echt zien gebeuren, en ik ben niet de enige. Online vind je meer mensen die hetzelfde beschrijven. Ik ga hier niet verzinnen wat er bij mij precies gebeurt, want dat weet ik niet. Maar herken je dit, neem het dan serieus en leg het voor aan je arts of diabetesverpleegkundige.

Ik zeg dit niet om je bang te maken. Ik zeg het omdat ik het zelf niet wist, en omdat het iets is wat je met je arts of diabetesverpleegkundige moet bespreken vóórdat je begint, niet als het misgaat. Kom je eenmaal op een lager gewicht, houd dan je bloedsuiker goed in de gaten. Blijf meten, ook als je je prima voelt. Juist omdat je minder eet, verandert er van alles tegelijk.

Waarom je ochtendwaarde hoog blijft, terwijl je bijna niets eet

Dit is misschien wel de meest frustrerende ontdekking. Je eet veel minder dan vroeger, je doet alles goed, en 's ochtends staat er alsnog een waarde waar je van schrikt.

Dat heeft een naam: het dageraadfenomeen. Tussen ongeveer drie en acht uur 's nachts maakt je lichaam hormonen aan die je voorbereiden op de dag. Je lever geeft daarbij suiker af. Dat gebeurt bij iedereen, ook bij mensen zonder diabetes. Alleen: een lichaam zonder diabetes vangt dat op met insuline, en dat van jou doet dat onvoldoende.

Met andere woorden: die hoge ochtendwaarde is niet je schuld en het ligt niet aan wat je gisteren hebt gegeten. Het is hoe je lichaam werkt. En eerlijk gezegd is er niet heel veel aan te doen. Wel zie je vaak dat je ochtendwaardes lager worden naarmate je gewicht daalt.

Een vast dag- en nachtritme helpt, en een stukje wandelen ook. Maar het belangrijkste is dat je stopt met jezelf de schuld geven van iets wat gewoon je biologie is.

Minder eten betekent niet automatisch minder medicatie

Je valt af, je waardes worden beter, en dan komt de vraag vanzelf: kan die andere medicatie niet omlaag?

Misschien wel. Er bestaan officiële richtlijnen voor artsen over het afbouwen van diabetesmedicatie. Maar dat is echt iets om samen met je huisarts of specialist te doen, op basis van jouw waardes, en niet iets wat je zelf regelt omdat je je goed voelt. Echt niet doen dus. Meet je waardes over een langere periode, neem die mee naar je arts of diabetesverpleegkundige, en bespreek het.

Wat ik je wel kan meegeven: bereid dat gesprek voor. Neem je waardes van de afgelopen weken mee, noteer wat er veranderd is in je eetpatroon, en vraag gewoon of er ruimte is om iets aan te passen. Je hoeft niet te wachten tot je arts erover begint. Het is fijn als je met minder medicatie toekomt, maar het moet wel op de juiste manier gebeuren.

Iets waar ik zelf te laat achter kwam: je ogen

Dit vind ik lastig om op te schrijven, want ik wil je niet ongerust maken. Maar ik zou het je kwalijk nemen als niemand het je had verteld.

Als je HbA1c snel en sterk daalt, kan dat in sommige gevallen tijdelijk invloed hebben op je netvlies. In een onderzoek onder 93 mensen met diabetes type 2 die deze medicatie gebruikten, zag men bij ongeveer een op de zes een verslechtering van het netvlies. Het risico hing samen met een hoog startpunt en een snelle daling.

Tegelijk: een grotere studie in Amerika vond juist géén verslechtering. Het onderzoek is dus niet eenduidig, en dit is nadrukkelijk geen reden om te stoppen met je medicatie.

Wat het wél is: een reden om je ogen te laten controleren, zeker als je waardes hard dalen. Vraag ernaar bij je volgende controle. Die oogcontrole hoort sowieso bij diabeteszorg, maar juist in deze fase is het goed om er alert op te zijn.

Wat er met je lichaam gebeurt als je veel minder eet

Hier zit de grootste les die ik zelf op de harde manier heb geleerd.

Mijn hongergevoel was volledig verdwenen. Ik at en dronk veel te weinig, maanden achter elkaar, zonder dat ik doorhad hoe weinig het was. Het gevolg merkte ik pas later: mijn haar viel uit en ik had veel spiermassa verloren.

Dat blijkt niet alleen mijn verhaal te zijn. De Nederlandse Vereniging van Diëtisten haalt onderzoek aan onder ruim 460.000 volwassenen met diabetes type 2, waarin ongeveer een op de vijf binnen een jaar een voedingstekort ontwikkelde. Vooral vitamine D, B-vitamines en ijzer.

Drie dingen waar je op let, en dat is echt het minimum:

Eiwitten. Die beschermen je spieren, je energie en zelfs je haar. Bij elk eetmoment iets van eiwit is belangrijker dan precies tellen.

Drinken. GLP-1 remt ook je dorstprikkel. Je merkt dus niet dat je te weinig drinkt, en dat maakt obstipatie, hoofdpijn en vermoeidheid erger.

Meer dan eiwitten alleen. Je hebt ook vitamines, mineralen en vezels nodig. Juist bij kleine porties wordt dat lastig. Twijfel je of je genoeg binnenkrijgt, bespreek het dan met je arts, je apotheek of een diëtist. En wil je er iemand naast die dit zelf heeft meegemaakt, dan help ik je daar graag bij.

Een paar praktische dingen

Je rijbewijs. Heb je een ernstige hypo gehad waarbij iemand je moest helpen, dan mag je volgens het CBR drie maanden niet rijden. Goed om te weten als je medicatie gebruikt die hypo's kan geven.

Alcohol. Dat kan je bloedsuiker verlagen, soms pas uren later. In combinatie met GLP-1 valt het bovendien vaak minder goed dan je gewend bent.

Ziek zijn. Bij braken en diarree droog je sneller uit dan je denkt. Vraag je arts van tevoren wat je dan met je medicatie moet doen, dan hoef je dat niet uit te zoeken op het moment dat je je beroerd voelt.

Op reis. Je medicatie moet meestal gekoeld bewaard worden, en hoort in je handbagage. Ga je naar een andere tijdzone, vraag dan na hoe je dat met je prikdag doet.

Tot slot

Afvallen met GLP-1 medicatie is één verhaal. Afvallen met GLP-1 medicatie terwijl je diabetes hebt, is een ander verhaal. Je hebt met meer te maken, je moet meer in de gaten houden, en je hebt vaak minder mensen om je heen die precies snappen wat er speelt.

Ik heb die weg zelf gelopen, met vallen en opstaan. Het wordt een stuk overzichtelijker als je weet waar je op moet letten, en dat is precies waarom ik dit opschrijf.

Liever even sparren? Plan dan een gratis vragenkwartiertje van 15 minuten.
→ https://cal.com/gripopglp1coaching/glp1-vragen-kwartiertje

Dit is geen medisch advies. Ik ben coach, geen arts. Voor alles wat met je medicatie of je waardes te maken heeft, ga je naar je arts, je diabetesverpleegkundige of je apotheek.